Son ters laleleri kaçıramadılar

Dünyada sadece Erzurum Karayazı’da yetişen bir tür ters lale olan çiçeğin son kalan 57 adet soğanını sökerek yurt dışına götürmeye çalışan 2 Hollandalı, Kapıkule Sınır Kapısı’nda yakalandı. Hollandalıların kullandıkları araçta yapılan aramada çoğu endemik 160 türe ait 5 bin 236 adet bitki tohumu, bitki kökü ve fidesi ele geçirildi.

Gümrük muhafaza ekipleri tarafından Hollandalı Franciscus Johannes Linschoten’in (60) kullandığı 78 BKGF plakalı jeep, Türkiye’den çıkış yaparken ihbar üzerine Kapıkule Sınır Kapısı’nda durduruldu. Araçta yapılan aramada, bagaj kısmında küçük saksılarda çiçek fideleri, çeşitli türlere ait bitki kökleri, üzeri numaralandırılarak gazete kağıtlarına sarılmış tohumlar bulundu. Bunun üzerine araç, detaylı kontrolü yapılmak üzere X-Ray Tarama Hangarı’na alındı. Burada yapılan kontrolde, aracın altında metal bölme olduğu saptandı. Yerinden sökülen metal bölme içinde çok sayıda bitki tohumu olduğu gözlendi.

Aracın sürücüsü Linschoten ile yanında bulunan Micheal Hubertus Klok (29), gümrük görevlilerine botanik ile bahçe düzenlemesiyle ilgilendiklerini, söz konusu fide, tohum ve kökleri de kendi bahçelerinde kullanmak üzere 20 farklı ülkeden topladıklarını söyledi. Bitkilerin incelenmesi ve yurtdışına çıkarılmasının suç sayılıp sayılmamasının anlaşılması için Trakya Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden iki uzman çağrıldı. Uzmanların katılımıyla yapılan sayım ile incelemede 160 türe ait toplam 5 bin 236 adet bitki ve tohumu saptandı. Bitkiler arasında Türkiye’de ihracı yasak ve endemik türler olan çiğdem, yabani soğan, sklamen, ters lale (Adıyaman lalesi), kardelen, zambak, şakayık türleri olduğu belirlendi.

Ele geçirilen bitkiler arasındaki bir türün, dünyada yalnızca Erzurum’un Karayazı ilçesinde yetişen ve sadece 57 adet kaldığı belirlenen ”Fritillaria Michailovskyi’‘ adlı ters lale olduğu ortaya çıktı. Zanlıların, yurtdışına götürmek için son kalan 57 ters lale türünün tamamını söktüğü belirlendi. Olayla ilgili soruşturma başlatılırken Hollandalı Linschoten ve Klok, ifadelerinin alınmasının ardından serbest bırakıldı. El konulan bitki soğanları, kök ve tohumları ise Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’ne teslim edildi. Zanlıların, 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Yasası kapsamında altı aydan 2 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılabileceği öğrenildi.

Geçen ay Artvin’de görülmüşler

Bu arada, zanlıları ihbar edenlerin Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümü öğrencileri olduğu öğrenildi. Hollandalıları geçen Mayıs ayında Artvin Kafkasör mevkiinde bitki toplarken gören öğrencilerin, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne durumu bildirdiği, buradaki yetkililerin de aracın plakasını gümrük muhafaza ekiplerine haber verdiği kaydedildi.

Bitkileri teslim alan Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü Türkiye Geofitleri Projesi Yöneticisi ve Süs Bitkileri Uzmanı Erdal Kaya, bugüne kadarki en büyük bitki kaçakçılığının ortaya çıkarıldığını, bitki soğanlarının ve köklerinin yurtdışına çıkarılmasının ülkenin büyük bir sorunu olduğunu söyledi. Kaya, kendisini en çok üzen şeyin ise tüm dünyada sadece 57 adet kalan ters lale türünün tamamının sökülmesi olduğunu, ancak sökülenleri uygun koşullarda saksılara diktiklerini söyledi. Kaya, ele geçirilen endemik bitkilerin büyük bir çoğunluğunun Türkiye’den, kalan kısmının ise Makedonya, Yunanistan, Bulgaristan, İran, Suriye ve Gürcistan’dan toplandığını belirlediklerini kaydetti.

Alzheimere çare arıyoruz” 

Söz konusu bitki ve köklerinin paha biçilemez olduğunu ifade eden Kaya, şöyle konuştu: ”TÜBİTAK ve bazı üniversitelerle birlikte bitkiler üzerinde alzheimer ve kanser araştırmaları yapıyoruz. Bu kapsamda da Türkiye’de sadece belirli bir bölgede yetişen ve üzerinde çalışma yaptığımız 19 bitki türünün korunması için Çevre ve Orman Bakanlığına müracaat etmiştim. 19 tür için de başvurum kabul edilmişti ve bununla ilgili bütçe çıkmıştı. Bunlardan bir tanesi de dünyada sadece Erzurum’un Karayazı ilçesinde olan 57 adet ters lale soğanı. Bu yıl içinde projelendirilip arazide lokal korumaya alınacaktı. Ancak Hollandalılar, bu 57 soğanın 57’sini de sökmüş. Alzheimere çare olmak için ters lale türleri üzerinde çalışıyoruz. Bu hastalığın çaresi bu bitkilerde aranıyor. Bunun parayla ölçülecek bir durumu olabilir mi?”

Kaya, 57 adet ters lale soğanının enstitüde çoğaltılacağını ve popülasyon zenginleştirme projeleri kapsamında söküldüğü bölgeye yeniden dikileceğini açıkladı. Yabancıların, Türkiye’de hangi bölgede hangi bitki türü olduğunu çok iyi bildiğini belirten Kaya, ”Yabancılar, Türkiye toprakları üzerinde yıllardır çalışma yürütüyor. Turist, madenci, gözlemci, doğasever adı altında ülkemize geliyorlar ve GPS cihazlarıyla daha önce belirledikleri bölgelerden bu türleri topluyorlar” dedi. Kaya, ele geçirilen endemik bitki türlerinden 36’sının gümrükte beklerken çürüdüğünü, kalan 5 bin 200 bitkiyi ise muhafaza altına aldıklarını, bu türleri yakında sergileyeceklerini söyledi.

Yabancıların doğada bitki toplamaları izne bağlı 

Türkiye’de, dünyanın hiçbir yerinde olmayan 3 bin 500 adet ender bitki türü bulunuyor.  1983 ve 1988 yıllarında yayımlanan iki kararname ile yabancıların doğadan bitki toplaması izne bağlandı. Yabancı bilim insanları, Dışişleri Bakanlığı izni ile bir üniversitedeki ilgili akademisyenlerin gözetimi ve işbirliğiyle belirli sayıda örneği ülkesine götürebiliyor. Yurtdışına kaçırılan bitkiler, oradaki laboratuvarlarda ve gen bankalarında değerlendirilebiliyor. Bitki kaçakçıları, turist olarak gelip belirli araştırma merkezleri veya ilaç şirketlerinin yönlendirmesiyle nadir bitki türlerini yurtdışına götürüyor.

Uzmanlar, bitki türlerinin jandarma, gümrük sorumluları ve yerel yöneticiler tarafından işbirliği içinde bilinçli ve programlı olarak izlenmesi, belli yerlerde düzenli kontroller yapılması gerektiğini belirtiyor.

Kaynak: AA

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: