Hibritler: Endüstriyel tarımın son model arabaları- Yazı Dizisi 2

Endüstriyel tarım hibrit tohumların her yıl çiftçiler tarafından alınmasını zorunlu kılıyor. Buna karşılık hastalıklara dayanıklı, tarım ilacı kullanımını azaltan avantajlara sahip yeni türler yetiştirildiği iddia ediliyor. Tohum sanayicilerinden endüstriyel tohum pazarını dinledik.

ŞULE YILDIRIM

Tohum Sanayicileri Alt Birliği Teknik Birim Başkanı ve Ziraat Yüksek Mühendisi Dr. Mehmet Uyanık’tan hem pahalı tohumlar hem de hibrit tohumlar hakkında bilgi istiyoruz. Uyanık, tarımda kullanılan kaynaklar azalırken birim alandan elde edilen miktarın artmaya devam ettiğine işaret ediyor. Bu verim artışını ise tohumdaki genetik ıslah sonucu, daha üstün, daha yüksek verimli, hastalıklar ve zararlılara karşı daha dayanıklı çeşitlerin üretilmesine bağlıyor. Çiftçilerin marketlere dönük üretim yaptıkça hibrit kullandıklarını dile getireren Uyanık, hibrit sebze tohumluğunun toplam sebze tohumluğu pazarındaki payının giderek arttığını da belirtiyor. Kendi kendine tozlanıp döllenen eski tohumlar, “köy tohumlarımız, geleneksel ve yerli tohumlar” diyebileceğimiz türler ise bu pazarın sadece yüzde 30’unu oluşturuyor.

Cep telefonu gibi tohum pazarı

“Neden hibrit, yani kendi türünün atalarıyla laboratuar ortamında saflaştırılan tohumlar bu kadar pahalı” sorusunun cevabını ise “Meydana getirilmeleri için çok para harcanıyor. Mesela domateste her bir tohumu meydana getirecek bir yumurta hücresinin, bir polen ile tozlanması insan eliyle yapılır” diye yanıtlıyor. Hibrit sebze tohumlukları 1940’lı yıllardan beri kullanımda, Türkiye’de ise 1980’lerden sonra yaygınlaşmış. Türkiye’de günümüzde Bakanlık tarafından sebze üretiminde kullanılmasına izin verilen 750 kadar farklı domates çeşidinin kayıtlı olduğunu, bunların yaklaşık 150-200 tanesinin ithal veya yerli tohumluğunun kullanımda olduğunu öğreniyoruz. Çünkü diğerleri “eskimiş ve devreden çıkmış.” Çünkü her yıl 40-50 yeni domates çeşidi devreye giriyor. Bu baş döndürücü pazarı cep telefonu sektörüyle benzeştiriyor Uyanık.

İhracat ithalatın üçte ikisini karşılıyor

Dr. Uyanık, “Türkiye’nin tohumluk dış ticaretinde ihracat, ithalatın yaklaşık üçte ikisini karşılıyor” diyor. Toplam tohumluk ithalatı 150 Milyon Dolar, buna karşılık ihracat 100 milyon dolar civarında. Tarla bitkilerinin (arpa, buğday, pamuk, mısır, ayçiçeği, yem bitkileri vb) pek çoğunda yerli üretim ihtiyacı karşılıyormuş, hatta ihracat var. İhracatın yüzde 80’i bazı tarla bitkileri tohumluklarına, ithalatın önemli bir kısmı ise sebze türlerine ait. Uyanık’a göre, Türkiye tarımının ihtiyaç duyduğu hibrit sebze tohumlukları yurtiçi üretimle karşılanamıyor. İşe geç başlanıldığını, “Batı ülkelerindeki sebze tohumculuk şirketlerinin en genci yarım yüzyıl tecrübeye sahip bizimkilerin ortalaması sayıları artsa ile 5-10 yıl kadar” diye ifade ediyor.

Dünyanın bir ucundan diğerine

Tohumculuğun tüm dünyada pahalı olduğunu belirten Uyanık, tohumun kullanım maliyetinin mazot, makine, ekipman, işgücü, ilaç, gübre diğer girdilere göre en düşük olduğunu belirtiyor ve çiftçilerin tohum fiyatlarından özel olarak şikayet etmediğini, hatta kâr ettiğini savunuyor. Her yıl yenisi çiftçilerce satın alınmak zorunda kalınan hibritler ise rakip firmalarca “Yüksek verimli, daha kaliteli, daha az kimyasal ilaç kullanımı gerektiren veya son kullanıcılar tarafından beğenilen çeşitler olarak sık sık piyasaya sürülüyor. Örneğin, teknoloji transferiyle Latin Amerika’da ıslah edilen bir çeşit hibrit Baltık ülkelerinde kullanılabiliyor.”

50 yıl öncesinin arabasını niye kullanmıyoruz?

Türk Tohum Endüstrisi Derneği (TÜRKTED), 1986 yılında bazı özel tohumculuk şirketlerinin sahip veya yöneticilerinin girişimiyle kurulmuş, halen Türkiye’de faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası tohum sanayicisi şirketlerinin temsil edildiği sektörel bir dernek. “Gıda güvenliği ile “sürdürülebilir tarım” temelinde dünya tohumculuk endüstrisi ile bütünleşmiş etkin ve uluslararası alanda rekabetçi  bir tohumculuk endüstrisi oluşturulması idealleri. Dernek Yönetim Kurulu Başkanı Ali Özbuğday, “Geleneksel, ‘köy çeşitleri’ denen tohumlarla ve aynı genişlikteki tarım arazilerinde yapılacak üretimle Türkiye nüfusunun sebze ihtiyacının yanı sıra dış pazarların talebini karşılamanın mümkün olmadığını” ifade ediyor. Özbuğday, “Hibrit tohumlukların tercih edilmesinin, tarımsal ekonominin önemli bir kuralı” olduğu görüşünde. “Nasıl ki, ’50 yıl öncesinin arabaları neden hala tercih edilmiyor’ sorusu anlamsızsa ‘Günümüzün çiftçileri bitkisel üretimde niçin 40-50 yıl öncesinin köy çeşitlerine ait tohumları kullanmıyor’ sorusunu sormanız da bir o kadar anlamsızdır” diyor.

Türkiye’nin tohumculukta halen dış genetik kaynaklara bağımlı olduğunun altını çizen Özbuğday, “Yerli tohum ıslahı çalışmalarının hızlanması ve tohum gen bankalarına eğinilmesinden” yana. Yetişmiş insan ihtiyacı ve üniversitelerin nitelikli eleman yetiştirememesini sektörü zorlayan sorunlardan görüyor. Ali Özbuğday’a göre, “Türkiye’deki sertifikalı tohum kullanımının artması, artan üretici bilinci ve profesyonel tarım uygulamaları yerli ve yabancı firmalar için büyük bir cazibe kaynağı olacak.”

Peki “tohumculuk fikri mülkiyet haklarının” uygulamaya geçmesi halinde 22 milyon hektarlık tarımsal üretim sahasıyla, Türkiye’nin dünyanın önemli tohum pazarlarından biri haline geleceğini vurgulayan Özbuğday’la yerli tohumculuğun ve yerli pazarların geliştirilmesinden yana olanlar konuya aynı pencereden mi bakıyor? Hibrit tohum pazarının devasa büyümesine ve tohumların laboratuarlarda yeniden yeniden üretilerek “genleri sınırlandırılarak” satılmasına karşı duranlar ne düşünüyor?

Yarın:  Yerli tohumların dolaşımını yaygınlaştıran Emanetçiler…

Reklamlar

One Trackback to “Hibritler: Endüstriyel tarımın son model arabaları- Yazı Dizisi 2”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: