Karadeniz sahilinin incisine ‘kara elmas’ tehditi

YONCA POYRAZ DOĞAN

Amasra, benzersiz mimarisi, limanı, plajları, Roma, Ceneviz ve Osmanlı kalelerini barındıran Karadenizin bu huzur köşesi, kitle turizminin yıkımından kurtulmuşken, şimdi insanların büyük düş kırıklığı yaşadığı kömür tehdidiyle karşı karşıya.

Söylentiye bakılırsa, Fatih Sultan Mehmet Amasrayı Cenevizliler’den aldığında, bugün Bakacak Tepesi denilen yere geliplalasına sorar, “Lala, dünyanın gözü [çeşm-i cihan] bura  ola?” Fatih Sultan Mehmet 1460da buranın güzelliğiyle büyülenmişti, ancak bugünün yatırımcıları kömür yatakları olan bölgeye baktıklarında para görüyor.

Bölge insanının, kömür için doğanın hem bir armağanı hem bir laneti olarak düşündüğü Amasra, termik santrallarının tehdit ettiği yerlerden biri durumunda, çünkü hükümet ülkenin enerji açığını karşılamak için gerekli olduğunu öne sürerek – Biga, Yalova, Gerzeve Karadeniz Ereğli dahil – başka yerlerde de termik santralların kurulmasını desteklemekte. Amasradan 17 kilometre uzaklıkta 180 bin nüfuslu küçük bir kent olan Bartın için, Belediye Başkan Vekili Serhat Çörek, Burada birçok insan eski madenci, ekmeklerini madencilikten kazanır, ancak çoğu termik santrala karşı, çünkü bölgeye ne büyük zarar vereceğinin farkında diyor.

Benzer bir görüş Amasra Belediye Başkan Yardımcısı Şinasi Demirok tarafından dile getiriliyor: Burada insanların çoğu iş yaratacağı için kömür madenciliğine karşı değil, termik santrala karşıdır. Madenci oldukları için çevreye verilecek zararın farkındalar.

Termik santralların bilinen birçok kötü sonucu var. Bir tanesi, azotoksit ve kükürtdioksit salımı ile oluşan asit yağmurudur. Asit yağmuru altyapıya, bitki örtüsüne ve deniz canlılarına zarar verir. Ayrıca, termik santrallar iklim değişikliğinin nedeni olan dünya karbondioksit salımının yüzde 41’inden sorumludur. Bartın merkezde çiçekçi dükkânı olan 52 yaşındaki Süleyman Karadayı, “Termik santral yapılırsa burayı ilk terk eden ben olacağım. Temiz suyumuzu ve balığımızı kaybetmek istemiyoruz” diyor.

Gülcan Yoğurtçu, Bartında bir dükkânda çalışmakta olan 38 yaşında bir kadın, bu dev tesislerin ardındaki güç olarak görülen iktidardaki partiye oy vermiş olsa da bölgedeki insanların çoğunun termik santralı desteklemediğini söylüyor. “Biz termik santrala karşıyız diyor.

Bartın ve Amasrada, bazı yöre sakinleri kömür madenciliğinin merkezi olan Zonguldaktaki Çatalağzı Termik Santralı’nı ziyaret ettiklerini söyledi. Orada gördükleri, külün her yeri kaplamış olmasıydı. Çatalağzıda denize atılan kül Bartın kıyılarına kadar gelerek deniz yaşamını tehdit ediyordu. Valiliğin 2008 raporuna göre, ağır sanayinin bulunmadığı külsüz Bartın, ekoturizm açısından büyük bir potansiyel oluşturuyor.

Turizm Amasra için önemli

Amasra Kültür ve Turizm Derneği Başkanı Hasan Cengiz, insanlara işi turizmin sağlayacağını söylüyor: “İş için bizim burada termik santrala ihtiyacımız yok. Marina, Bartın Nehrinin rehabilitesi ile dinlenme ve tarım olanakları şeklinde değişik turizm projeleri bulunmaktadır. Başka Amasra yok!

Hasan Cengiz ayrıca şirketin bölgedeki madencilik ve gazfabrikalarında bazı yöre sakinlerini istihdam ederek insanların direncini kırmaya çalıştığını belirterek, Sorunlar var ancak yine de bütünlük içindeyiz” diyor 

Amasra ve Bartın halkı, 150 megavat kurulu gücünde termik santral kurmak için ilk kez 1999 yılında Bartına gelen Hattat Holdinge ait HEMAnın tasarladığı santrala karşı güçlerini birleştirmiş. İşsizlik önemli bir yerel sorun olsa da yoğun tepkiler yüzünden istedikleri tesisi o günden beri kuramadılar.

Termik santrala karşı mücadelenin koordinasyonu için 120den fazla kurumsal temsilci ile 2010 Nisanda kurulan Bartın Platformunun düzenlediği etkinliklerin gelişimine bakıldığında, HEMA yetkililerinin 2005de geri dönerek termik santral kurmayacaklarını, kömür madenini işletip kömür satacaklarını söylediği görülüyor. Bartın Üniversitesi Ormancılık Politikası Anabilim dalında doçent olan Bartın Platformu Yürütme Kurulu üyesi Erdoğan Atmış, “Termik santral kurmayacakları konusunda verdikleri sözlere karşın ÇED raporu için resmi başvurularda bulundular” diyor.

Erdoğan Atmış, HEMA yetkililerinin 2006da Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna (EPDK) 654 megavat kurulu gücünde bir tesis için başvurduğunu, ancak daha sonra 2009 yılı sonunda Çevre ve Orman Bakanlığına (şimdi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) ÇED raporunda görüleceği üzere, 2,640 megavat kurulu gücünde kapasiteyle çıkartılan başvuruda bulunma kararı aldıklarını belirterek, Yeni yasa 1000 megavat kurulu gücündeki enerji tesisleri için yatırım bölgelerinde devletin kamulaştırma tazminatı ödemesini öngörmektedir. Ayrıca, devlet bu tesislerin ürettiği enerjiyi 15 yıl süre ile satın alma güvencesi vermek zorundadır. Bunlardan başka, devlet enerjinin en yakın enerji nakil hatlarına getirilmesi masraflarını da karşılar” diye konuşuyor.

Bartın Platformu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sözünü birkaç kez tutmayan bir şirkete nasıl olup güveneceğini  resmen sormuş: “2005de onlara burada bir termik santral kurup kurmayacakları defalarca sorulmuş, onlar da kurmayacaklarını söylemişti. Şimdi ise tesisi kurmayacak olurlarsa kömür de çıkartmayacaklarını söyleyerek tehdit ediyorlar. Biz bunların sözüne nasıl inanacağız?” 

Şubat ayındaki gazete haberlerine göre, Hattat Holding Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Hattat ve Çin AVIC International Corporation Amasra ve Bartında ultra ultra süper kritik” teknoloji kullanan 4000 megavat kurulu gücünde dev bir tesis kurmayı tasarlayarak 1 milyar ABD doları tutarında bir termik santral çerçeve anlaşması imzaladı. İmza töreninde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız da bulunuyordu.Söylendiğine göre şirket tasarlanan yatırım için ÇED hazırlık süreci içinde.

‘Termiksiz Yaşam Şenliği’

Bartın halkı, bölgede termik santral kurulması dayatmasına karşı mücadeleleri ile ünlü. 1990larda doğalgazlı termik santrallara karşı durdular, 2000li yıllarda fuel-oillileri protesto ettiler. 

Bartın İl Özel İdaresi toplantı salonunda 15 Nisan 2010da sekiz saatlik bir toplantıda Bartında belediye başkanları, il genel meclisi ile belediye meclisi üyeleri ve sivil toplum örgütleri temsilcileri Amasradaki termik santrala karşı duruşlarını dile getirdi.Toplantıda yapılan konuşmalar kaydedilerek Bartın Valiliğince kitap olarak basıldı.

Aynı yıl içinde daha sonra tesisin kurulmasına karşı 30 bin imzatoplandı ve şirket, ÇED hazırlığı sürecinde protestolardan dolayı halkın katılımı toplantılarını yapamadı.

Geçen yıl 22 Nisanda Bartın halkı tesisin kurulmasına karşı 10 bin kişnin katıldığı bir miting düzenledi.

Şirketin son ÇED raporunu – daha önceki teknik nedenlerle reddedilmişti – Mayıs ayı sonunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunması bekleniyor. Bu arada Bartın Platformu, 22 Nisanda Amasrada Termiksiz Yaşam Şenliği” sloganıyla bir etkinlik düzenleyecek.

Yöre insanları daha sonra Bartında Haziran ayında (2-3 Haziran) Çilek Festivali sırasında bir başka benzeri şenlik düzenlemeyi tasarlıyor.

Çevre örgütü Greenpeace üyeleri, yöre halkını santralın kurulmasına karşı olan mücadelelerinde destekliyor. Greenpeace, kömür yakan santral kurma planlarının olduğu Yalovada 4 Nisanda İl Özel İdaresi önünde bir başka protesto gösterisi düzenledi bile. Greenpeace gönüllüleri, Yalova yerel meclislerine halk sağlığını dikkate alan kararlar alması çağrısında bulundu.

Yeşil Gerze Platformu (YEGEP), Çatalağzı Çevre Derneği ve Doğu Akdeniz Çevrecileri başta olmak üzere, diğer yerel çevreci gruplarda Bartın halkının mücadelesine katıldı.

Türkiyede kurulması tasarlanan kömür-yakan tesislere karşı başka kitlesel protestolar da var. Karadenizin bir diğer güzel kasabası Gerzenin halkının direniş öyküsü için bakınız:http://www.todayszaman.com/news-275981-black-sea-jewel-town-threatened-by-coal-plant-daunted-locals-resist.html.

Bakanlık kendi planının tersine bir karar  alacak?

Bartın halkının söylediğine göre, termik santralların kurulacağı iki köyden (Tarlaağzı ve Gömü) yalnızca 13,2 kilometre uzaklıktaki Amasra ve Küre Dağları Milli Parkı – zengin biyolojik çeşitlilik, yaban hayatı,doğal ormanlar, jeolojik ve jeomorfolojik yapılar kadar kültürel ve mimari varlıkları barındıran- benzersiz ve çok değerli bir korunan alan. 

Kapladığı alan 37 bin hektar olan Küre Dağları Milli Parkı, 16. Doğu Akdeniz Uluslararası Seyahat ve Turizm Fuarında (EMITT) tanıtıldığı gibi, Türkiyenin PAN Parks (Korunan Alanlar Ağı) için en güçlü aday durumunda. Küre Dağları Milli Parkı ayrıca Avrupanın acil korunması gereken en önemli 100 sıcak noktasından biri olarak belirlenmiş durumda. Amasra Belediye Başkan Yardımcısı Demirok, Küre DağlarıMilli Parkına çok yakın bir mesafede, bir balık üreme bölgesinde, birisi nasıl olur da termik santral kurmayı düşünür, bu ülkenin bir yurttaşı olarak kavrayamıyorum diyor.

Ne var ki, hem Amasra hem Bartındaki belediye yetkilileri, Çevreve Şehircilik Bakanlığı’nın  Bartın, Zonguldak ve Karabükü kapsayan bölge için – hazırladığı Çevre Düzeni Planının buralarda bir termik santral kurulmasına izin vermediğini belirtiyor.

Bartın Belediye Başkan Vekili Serhat Çörek, “Bakanlık kendi planınakarşı bir karar  alacak” diye soruyor ve bölgede rüzgar enerjisi kullanmak istediklerini, bu yönde de girişimleri bulunduğunu ekliyor.

Bartın Platformu 2010 yılı sonunda, Hattat Holdingin, sit ya da koruma alanı olarak belirlenmiş Amasra ve Bartına bitişik, kömür yakan bir tesis kurma başvurusu sürecinde, öne sürülen çeşitli tutarsızlıkların açıklanması talebiyle Bakanlığa 36 soru göndermiş. Bartın Platformu üyeleri Bakanlıktan bu sorulara hiçbir yanıt gelmediğini söylüyor.

Demirokun yorumu, yöre halkının duygularını yansıtıyor: Bu tutarsızlıklarla yargı yoluyla mücadeleden sonuç alabileceğimizden emin değilim. Tek şansımız termik santral kurulmasına karşı halkın direnişi olabilir.

Bu arada, Hattat Holdingle Bartın’a ilişkin planları konusunda bazı sorular yönelttik ama sorularımıza bugüne kadar holding yetkileri tarafından yanıtlanmadı. (Todays Zaman’dan çeviren İsmail Aktaş) 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: