Kapat gözlerini kimse görmesin, Sabancı’nın ‘Ayışığı’nı özel mülk yaptığını kimse bilmesin

BARKIN KARSLI

Türkiye ilginç bir ülke… Çeşitli yasalarla serbest piyasa sisteminde var olduğu savlanan “özel mülkiyet” hakkını devletin rahatlıkla ilga edebildiği veya aynı yasalarla manastırların özel mülkiyete dahil edilebildiği bir ülke. Daha doğrusu yeterince varsıl ve güçlü iseniz özel mülkiyetle ilgili yasaları lehinize işletebilirken, alt veya orta gelir düzeyindekilere karşı yasaların – itiraz hakkınız dahi olmaksızın – işletilmesi fazlasıyla olası. Değişmeyen, yasanın çoğu durumda parası bol olandan yana, yoksula karşı düzülmesi. Bu yazıda sözkonusu yasalar sayesinde Ayvalık’taki tarihî bir manastırın (Ayışığı Manastırı) ve onu çevreleyen doğal park statüsündeki arazinin nasıl ülkedeki en varsıl insanlardan birinin özel mülkiyetine geçebildiği ve restorasyon adı altında buranın nasıl özel misafirhaneye dönüştürülebildiği ayrıntılandırılacaktır.

19. yüzyıl sonu itibarı ile Ayvalık’ta 12 kilise, altı manastır ve bir cami vardır 1, Ayışığı Manastırı, sözkonusu altı manastırdan biridir. Ayvalık’taki Pateriça Yarımadası’nda yer alır, 18. yüzyılda veya daha önce inşa edilmiştir. Birinci Dünya Savaşı olarak da bilinen paylaşım savaşının ardından Türkiye ve Yunanistan arasındaki savaşların sonrasında, Ayvalık Türkiye’nin elinde kalır.

Ayışığı Manastırı’nı da kapsayan büyük bir arazi, mübadele ile Selanik’ten gelen Katerinli (Katrinli) Fahrettin Bey ve ailesine verilir. Sözkonusu ailenin mirasçıları, manastırın da bulunduğu araziyi 2003 yılında – olasılıkla arsanın 1. Derece Doğal Sit alanı olmasından ötürü Ayvalık gibi bir yer için çok ucuza – satılığa çıkartır. Sözkonusu 171.3 dönümlük arsayı Akbank Yönetim Kurulu Başkanı ve Lüksemburg Fahri Konsolosu Suzan Sabancı Dinçer2 2 ila 4 milyon avro arası bir tutar karşılığı 2008′de satın alır (bu, metrekare başına 10 ile 20TL arası bir fiyat demekti).

2009′da Sabancı Dinçer’e büyük kolaylık sağlayan plan değişikliği

21 Nisan 1995 Tarih ve 22265 sayılı Resmi Gazete kararı ile “tabiat parkı” ilan edilen ve Ayışığı Manastırı’nı da kapsayan Ayvalık Adaları bölgesinin park statüsü, sözkonusu satın alma işleminden bir yıl sonra, 2009′da bütünüyle arsa sahiplerinin imar değişiklikleri yapabilmesine olanak sağlayacak şekilde değiştirilir. Sözkonusu değişiklik ile Suzan Sabancı Dinçer’in arsa satın aldığı alanda dilediği şekilde değişiklikler yapmasının önündeki engeller büyük ölçüde kaldırılır. Sözkonusu düzenlemeye ilişkin iptal davası sürmekteyse de, Suzan Sabancı Dinçer bu duruma aldırış etmez. Artık Ayışığı Manastırı’na giden yolu takip edip manastırı ziyaret etmek isteyenlerin karşısına Sabancı Dinçer’in özel güvenlik yetkilileri dikilmektedir. Sabancı Dinçer, birinci derece doğal sit alanı ve “tabiat parkı” statüsündeki bölgeyi istediği şekilde kullanabilmek için manastırdaki rahip odalarının ¨akademisyenlerin ve misafirlerin¨ kalabileceği bir misafirhaneye ve bir toplantı/resepsiyon alanına dönüştürmeyi taahhüt etmiştir.  Sözkonusu dönüşüm, Pateriça köyü sakinlerinin bir bölümünün evlerini satmayı istememesine rağmen ve yer yer Ytong marka, tarihsel dokuya son derece uygun(!) beton malzeme kullanılarak sürdürülür.

İnternet Sitesine Her Nedense Konmayan Koruma Kurulu Kararı

Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün verdiği birçok karara, müdürlüğün sitesinden ulaşmak mümkün. Ne var ki, Ayışığı Manastırı’na ilişkin kararlara sözkonusu siteden erişmek olanaksız, ulaşılabilen kararlardan hiçbiri Ayışığı Manastırı ile ilgili değil. Dolayısı ile imar değişikliği/restorasyon izninin nasıl verildiğini, bu iznin hangi yasal gerekçelerle 2011 yılında – Ayvalık’taki 27 halk örgütünün ortak çabası sonucunda – iptal edildiğini ve sonra nasıl yeniden “mülk sahiplerine bahşedildiğini” ya da öncesini bilemiyoruz. Diğer yandan, sözkonusu manastıra neredeyse özel mülk statüsü kazandırılmasının ardında, 1. derecede sit alanındaki yapının restore edilerek yaşam alanına çevrilme gerekçesi yatıyor, böylelikle ilgili yapı bütünüyle özel mülkiyet denetimine geçebiliyor. Dolayısı ile sade bir vatandaş olarak isteseniz de, ülkenizin kültür zenginliği olan bir yeri / yapıyı ziyaret etme hakkınız devlet zoru ile size yasaklanabiliyor.

Ulusal basın olan biteni görmezden geliyor, geldi

Olan bitenler elbette Ayvalıklıların ve Ayvalık’taki halk örgütlerinin tepkisine yol açageldi, ne var ki tepki gösterenlerin hiçbiri Akbank Yönetim Kurulu Başkanı veya TÜSİAD üyesi olmadığı için konu ulusal basının ilgisini çekmiyor, çekemedi. Zaten bu zamanda koruma altındaki yerlerin özgün yapısını bozmak, doğal alanları tahrip ederek yol açmak, bunun karşılığında 650bin TL’cik ceza ödemek, mühürlenen inşaatları bir yol bularak sürdürmeye devam etmek neden haber değeri taşısındı ki…

Ayvalık’taki halk örgütlerinin tepkilerinden ötürü, Sabancı Dinçer 10 Nisan 2012 tarihinde bir yerel gazetenin sorularına verdiği yanıtta “ayın belli günlerinde Manastır’ı halkın ziyaret edebileceğini” açıkladı. Sabancı Dinçer’in verdiği yanıtlarda tabiat parkı revize planına müdahale edilmediğini belirtse de, bu bilginin neden doğru olmadığı 12.04.2012′de Ayvalık’taki halk örgütlerinin yaptığı (ulusal basının görmezden geldiği) ortak basın açıklamasından görülebilir.

Bugün 13 Nisan, Neşe Doluyor İnsan

Bugün 13 Nisan 2012, yani yandaş basının coşkuyla ilan ettiği gibi Ayışığı Manastırı’nın açılış günü. Tesadüfe bakın ki, Mustafa Kemal Atatürk’ün Ayvalık’a geliş günü de 13 Nisan (1934). Eh böyle kutlu bir günde – halktan arındırılmış – iş dünyası, gazeteciler ve bürokrasimizin bir araya gelmesinden daha doğal ne olabilirdi…

Ek: Manastırın açılışına katılmak isteyen halktan birinin 13 Nisan 2012 günü uğradığı polis şiddeti/baskısı için şu ayrıntılı yazıyı okuyunuz: http://ayibettin.blogspot.com/2012/04/ay-isg-manastrn-ucuncu-ziyaret.html

  1. Yorulmaz, A. (2004) Ayvalık’ı Gezerken, Ayvalık: Geylan Kitabevi, ss. 71-72 ↩
  2. Suzan Sabancı Dinçer, Forbes dergisinin 2012 Mart sayısında da belirtildiği üzere, 2011 sonu itibarı ile bir milyar ABD Doları servetiyle Türkiye’nin en zengin 26. kişisidir. ↩

One Comment to “Kapat gözlerini kimse görmesin, Sabancı’nın ‘Ayışığı’nı özel mülk yaptığını kimse bilmesin”

  1. Eşim ve Kızımla birlikte, söz konusu Manastırı görmek, incelemek istedim. Ayvalık’tan sonra, Cunda Adası girişinden, Manastıra doğru yol aldık. Yolun bittiği yerde, büyük bir demir kapı, kurt köpekleri ve özel güvenlik elemanları bizi karşıladı. Manastırın açılışının yapıldığını gazetelerden okumuştuk ! Özel güvenlik ‘Manastırın Ziyarete kapalı olduğunu, ilerde, haftada bir gün ziyarete açılabileceğinin düşünüldüğünü’ söyledi! Burası Türkiye; açılışı yapılan dünya mirası/harikası bir toprağımız, sadece zengin, şöhretli misafirleri ağırlıyor – Halkın ziyareti ve açılışa katılması yassak!!

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: